Leer

Leer in je auto: van reinigen tot beschermen

Hoe onderhoud je autoleer goed? In twee stappen en afgestemd op het type leer. Een milde reiniger haalt huidvet en vuil uit de nerf, een vettende verzorging houdt de afwerklaag soepel. Gepigmenteerd leer kan meer hebben dan aniline of nubuck. Bij Detailing1 ligt de nadruk op COLOURLOCK en Koch-Chemie.

Leer in de auto verzorgen betekent bijna nooit dat je aan het leer zelf werkt, maar aan de afwerklaag — de dunne, gepigmenteerde toplaag die kleur en slijtvastheid levert. Wat je ziet en aanraakt, is die laag. Ze droogt uit, wordt bros en scheurt als de weekmakers ontbreken. Reinigen haalt de vuillaag erboven weg, verzorgen vult de verloren vetten aan. Die twee horen bij elkaar en moeten allebei bij het type leer passen.

• Twee stappen, twee subcategorieën. Het assortiment valt netjes uiteen in Lederreiniger en Leeronderhoud. Reinigen zonder verzorging erna laat de afwerklaag onbeschermd achter, verzorgen zonder reinigen sluit het vuil in.
• COLOURLOCK is goed voor meer dan een derde van het assortiment. Een ruim derde van het aanbod komt uit deze lijn, die uit de professionele leerreparatie stamt. Dat verklaart de fijne gradaties: een milde en een sterke reiniger, een eigen reiniger voor aniline en nubuck, plus afgestemde sets.
• De omzetkoploper is een verzorgingsproduct. De Koch-Chemie Leather Star „Ls" Lederverzorging staat bij ons met ruime voorsprong bovenaan in deze categorie.

Wat we in de praktijk zien: vaak wordt lederreiniger direct op de stoel gespoten en dan uitgewreven. Daarbij gaan twee dingen mis. Ten eerste loopt het product in de naden, waar het zich ophoopt en het garen na verloop van tijd lichter maakt. Ten tweede werkt de reiniger ongelijkmatig op het vlak, omdat hij daar waar hij het eerst terechtkwam langer inwerkt — na het drogen zichtbaar als een lichtere wolk. Doe de reiniger liever op een licht bevochtigde spons, klop hem op tot schuim en breng dat schuim over het hele vlak aan. Het schuim blijft bovenop, waar het vuil zit, en trekt niet in de naad. Neem daarna af met een schone, alleen vochtige doek.

Gepigmenteerd, aniline en nubuck kunnen elk iets anders hebben

Bijna alle fouten bij leeronderhoud komen voort uit een verkeerd ingeschat type leer. In auto's kom je drie types tegen, en ze verschillen fundamenteel in wat ze kunnen hebben.

Gepigmenteerd glad leer is de standaard en zit naar schatting in negen van de tien fabrieksauto's. Op het leer ligt een kleurlaag met een blanke finish. Die laag is robuust, waterafstotend en kan tegen de gangbare reinigers. Een druppel water blijft op het oppervlak staan in plaats van erin te trekken — dat is de simpelste test.

Anilineleer is door en door geverfd en heeft geen of maar een flinterdunne toplaag. Het voelt warmer en zachter aan, neemt water meteen op en wordt daarbij donkerder. Precies dat maakt het gevoelig: een gewone lederreiniger trekt erin en laat een waterrand achter die niet meer verdwijnt. De COLOURLOCK „Aniline & Nubuck Cleaner" milde reiniger is voor dit geval gemaakt.

Nubuck en alcantara zijn opgeruwd en hebben dus een fluweelachtig vezeloppervlak. Die mag je niet nat inwrijven — de opstaande vezels gaan plat liggen, krijgen een vettige glans en zijn alleen met borstelen weer overeind te krijgen. Hier werk je met weinig vocht en borstel je de vezel daarna op.

Een waterdruppel op een verborgen plek geeft een aanwijzing over hoe het leer opzuigt. Daaruit volgt nog geen vrije productkeuze; materiaalopgave, staat van het leer en de concrete productvrijgave blijven bepalend.

De afwerklaag scheurt eerder dan het leer

Wat in de auto veroudert, is zelden de lederhuid. Het is de laag erop.

De afwerklaag bestaat uit pigment, bindmiddel en weekmakers. De weekmakers houden het geheel elastisch, zodat het de constante beweging van de stoel meemaakt. In de loop der jaren trekken ze naar het oppervlak en verdampen ze, versneld door warmte en uv-licht door de ruiten. Wat overblijft, is een harde, brosse film.

Een harde film scheurt onder spanning. Daarom zie je de schade altijd eerst waar de meeste beweging is: op de zitting van de bestuurdersstoel en op de linker zijwang, waar bij elke keer instappen je broek overheen schuurt. In de praktijk merk je dat aan een fijn scheurpatroon dat later openbreekt tot afbladderingen.

Een leerverzorging brengt precies die weekmakers terug, meestal in de vorm van vetten en oliën met emulgatoren die het transport in de afwerklaag mogelijk maken. Voor jou betekent dat: een regelmatig verzorgde stoel blijft soepel en scheurt niet — en dat is het enige moment waarop verzorging werkt. Is de afwerklaag eenmaal gescheurd, dan krijg je die er niet meer dichtgevet; dan heb je het over reparatie.

De tweede manier van verouderen is slijtage. Huidvet en jeanskleur werken samen met de wrijving als een fijn schuurmiddel en slijten de pigmentlaag weg. Lichtbeige stoelen in auto's met bestuurders in donkere jeans zijn het klassieke geval — de verkleuring zit in de afwerklaag en gaat er met een sterke reiniger uit, zolang ze nog niet is doorgesleten.

Eerst reinigen en in dezelfde sessie verzorgen

De werkwijze is kort, en over de volgorde valt niet te onderhandelen.

Voor alles ga je stofzuigen. Zand en kruimels in de naden werken bij het wrijven als schuurpapier op de afwerklaag. Een zachte kwast haalt ze uit de naad, de stofzuiger neemt ze op. Bij geperforeerde stoelen met ventilatie kun je beter zuigen dan vocht in de gaatjes te drukken.

Dan komt de reiniger, opgeschuimd op een spons. Over het hele vlak aanbrengen, kort laten inwerken, met een zachte borstel in de nerf werken en afnemen met een vochtige doek. Werk in stukken van zo'n halve stoel, zodat er niets opdroogt. Bij flink vervuilde bestuurdersstoelen zijn twee milde rondes beter dan één agressieve.

Na het reinigen moet het leer drogen, en dan ook helemaal. Verzorging op vochtig leer verdeelt zich ongelijkmatig, omdat het water de vetten verdringt. Een halfuur op kamertemperatuur is meestal genoeg; directe zon en warme blaaslucht vermijd je — die drijven allebei extra weekmakers uit.

De verzorging breng je dun aan en masseer je in. Meer product betekent hier niet meer bescherming, maar alleen een plakkerige film die stof vasthoudt. Na twintig minuten inwerken neem je het overschot af met een droge doek.

Bij het gereedschap maakt de borstel het verschil. Een te harde borstel poetst de nerf glad en geeft precies de vettige glans die veel mensen voor vuil aanzien. Pak een zachte leerborstel met natuurhaar en werk zonder druk — het reinigende effect komt van het schuim, niet van de mechaniek. Daarbij twee microvezeldoeken: één vochtig om af te nemen, één droog voor het overschot.

Ga pas weer zitten als de verzorging is ingetrokken. Anders komt het product op je kleding terecht, en is de vers verzorgde zitting het precies kwijt op de plek waar het het hardst nodig was.

COLOURLOCK vormt het grootste deel van het assortiment

Ons leerassortiment bestaat uit twee werelden die verschillende wensen bedienen.

De eerste wereld is het standaardonderhoud voor elke dag. De Koch-Chemie Leather Star „Ls" Lederverzorging dekt gepigmenteerd fabrieksleer af en is ons bestverkochte product in deze categorie. De THE FINISHER „LeatherLock" lederverzorging vult dat aan met een variant die sterker beschermt.

De tweede wereld in het assortiment is COLOURLOCK. Deze lijn komt uit de professionele leerreparatie en is daarom fijn gegradeerd. Er is de COLOURLOCK „Leather Cleaner" (Mild) voor het regelmatige reinigen en de COLOURLOCK „Leather Cleaner" (Strong) voor ingetrokken vuil en afgegeven jeanskleur.

Voor kunstleer en vinyl, dat in veel auto's in deurpanelen en zijwangen zit, hebben we de Koch-Chemie Allround Leather Cleaner „Alc" vinyl-, kunstleer- en lederreiniger. Kunstleer hoeft niet te worden ingevet, omdat het geen huid is — hier draait het alleen om reinigen en uv-bescherming.

Naast COLOURLOCK voeren we de leerlijnen van de grote merken. SONAX dekt met de PROFILINE LeatherCleaner Lederreiniger (schuimreiniger) de schuimvariant af, die zich bijzonder goed laat doseren. GYEON maakt een helder onderscheid tussen Q²M Leather Cleaner Natural lederreiniger mild en de sterke zus, en Meguiar's bedient met de Ultimate Leather Detailer Lederverzorging de snelle tussenronde.

Voor geschikt autoleer zijn er beschermproducten zoals de Q² LeatherCoat (REDEFINED) Lederverzorging op keramiekbasis. De fabrikant beschrijft een gelijkmatig aanbrengen, het afnemen van zichtbare resten en meer dan drie maanden bescherming, afhankelijk van gebruik en omstandigheden. De materiaalvrijgave voor het concrete leer blijft een voorwaarde.

Daarnaast zijn er 17 verzorgingssets die reiniger, verzorging en applicators bundelen. Om mee te beginnen zijn ze de makkelijkere keuze, omdat de afstemming al voor je is gedaan. De COLOURLOCK „Smooth Leather Care" Set (verzorgingsset voor glad leer) is daarvan de best verkochte.

Onderhoudsintervallen volgen product en gebruik

Eén vast interval voor alle soorten leer en producten is niet onderbouwd. Reinigen, vettende verzorging en het vernieuwen van bescherming zijn aparte beslissingen.

Bij een auto voor dagelijks gebruik bepalen materiaal, staat, belasting en de betreffende productinstructie wanneer je reinigt, verzorgt of een bescherming vernieuwt. Een starre kalender vervangt die controle niet.

Bij vlakken die zwaarder worden gebruikt, kan een eerdere controle zinvol zijn. Daaruit volgt echter geen algemeen reinigings- of verzorgingsinterval voor de bestuurdersstoel; bepalend blijven het oppervlak en de aanwijzingen van de fabrikant.

Ook bij seizoensauto's worden reinigen, vettende verzorging en oppervlaktebescherming niet over één kam geschoren. Welke stap nodig is, hangt af van het soort leer, de staat en de vrijgaven van het gekozen systeem.

Een geval apart zijn watervlekken. Die ontstaan als vocht op zuigend leer opdroogt en de opgeloste zouten aan de rand van het droge gebied achterlaat — zichtbaar als lichte kring. Plaatselijk nawissen maakt het meestal erger, omdat er een tweede kring bij komt. Wat helpt, is het hele vlak gelijkmatig behandelen tot over de naad heen; voor hardnekkige gevallen is er met de SONAX PROFILINE WaterSpot Remover watervlekkenverwijderaar een specialistisch product.

Bij licht leer komt afgegeven jeanskleur er als aparte klus bij. Die krijg je met een sterke reiniger weg zolang het vers is. Na een à twee jaar heeft de kleurstof zich zo diep in de afwerklaag gewerkt dat alleen een kleuropfrisser nog helpt.

Fabrieksleer, aniline en lichte bekleding naast elkaar

Welke producten je nodig hebt, bepaalt het type leer — en in tweede instantie de kleur.

Bij gepigmenteerd fabrieksleer in een donkere kleur heb je genoeg aan twee producten: een milde reiniger en een verzorging. Dat dekt de behoefte van verreweg de meeste auto's, en de keuze bij Leeronderhoud en Lederreiniger is dan ook groot.

Bij licht fabrieksleer komt de sterke reiniger erbij, omdat afgegeven jeanskleur daar zichtbaar wordt en de milde die niet oplost. Zet hem wel plaatselijk in en niet als standaardreiniger — elke ronde met een sterk product kost afwerklaag.

Aniline en nubuck vragen om specialistische producten die bij het materiaal passen. Is het soort leer onduidelijk, dan beslissen materiaalopgave en aanwijzingen van de fabrikant; een verborgen waterdruppeltest kan alleen een extra aanwijzing geven over hoeveel het leer opneemt.

Bij kunstleer en vinyl heb je geen invetten nodig, maar een reiniger met uv-bescherming. Dat geldt ook voor veel uitvoeringen die als „leer" worden verkocht, waarbij alleen de zitting echt leer is en de wangen en achterkanten uit kunstleer bestaan.

En bestaat je interieur vooral uit stof, dan zit je goed bij Textiel & bekleding — daar werken andere werkzame stoffen. Het overzicht van alle drie materiaalwerelden vind je bij Interieurreiniging, de harde oppervlakken vallen onder Interieurverzorging.