De sterke lederreiniger is niet de betere

Wie in september „lederreiniger auto" intypt, heeft meestal dezelfde stoel voor ogen: bestuurderskant, zijwang licht vettig, in de nerf een grijze sluier die je microvezeldoek niet meepakt. De reflex is dan de sterkste fles pakken. Precies daar loopt de reset na de zomer mis, want die fles is sterker dan het vuil.

Na dit stuk weet je waarom mild en sterk twee recepturen zijn, welke vervuiling welke stap vraagt, hoe het schuim op de borstel komt in plaats van in de naad, en welke vier reinigers en één borstel uit ons schap de hele najaarsreset afdekken.

Een lederreiniger werkt op de toplaag, niet in het leer

Een lederreiniger voor je auto reinigt geen huid maar een flinterdunne kunststoflaag, want bijna elk serieleer is gepigmenteerd en draagt een toplaag van polyurethaan die afhankelijk van de afwerking maar 5 tot 20 µm dik is.

Die laag is de reden dat leer in een nieuwe auto zo egaal oogt en een koffiespat er niet meteen intrekt. Ze is ook de reden dat het schoonmaken zo simpel mág zijn. Het vuil ligt bovenop de afwerking, niet in de vezel. Wat je ziet is huidvet, zweetzout, zonnebrand en textielafgifte op een oppervlak dat dichter bij matte meubellak zit dan bij een leren jack.

Dat oppervlak is licht zuur, de pH ligt tussen 4,5 en 5,5, net als bij je huid. Een goede lederreiniger blijft in die buurt of houdt het neutraal. Allesreinigers uit het keukenkastje zitten op pH 9 tot 12 en tasten de toplaag bij elke beurt een stukje aan. Eerst wordt ze mat, dan plakkerig, dan gebarsten.

De uitzondering is anilineleer en semi-anilineleer zonder dekkende pigmentlaag. Dat zuigt vocht meteen op, wordt donkerder bij de druppeltest en verdraagt alleen de mildste stap met zo weinig mogelijk water. Wie zulk leer in de auto heeft, weet dat meestal, want het voelt warmer aan en laat elke aanraking zien.

De eerste blik gaat dus niet naar de sterkte, maar naar de vraag of het product voor afgewerkt autoleer gebouwd is. Welk leer je überhaupt voor je hebt, en of er wel een toplaag op zit, zoek je uit met ons stuk Ledertype herkennen. De rest hier geldt voor gepigmenteerd glad leer, dus voor ruwweg negen van de tien serieauto's.

Mild en sterk zijn twee recepturen, geen verdunningen

Een sterke lederreiniger is geen dubbel gedoseerde milde, maar een andere formule met meer tensiden, een aandeel mild oplosmiddel en vaak een iets hogere pH rond 8, zodat kleurstof en uitgehard vet loskomen.

De milde reiniger leunt op zachte tensiden die huidvet emulgeren zonder de toplaag te ontvetten. De COLOURLOCK "Leather Cleaner" (Mild) 1000 ml / 1 Liter uit het programma van Koch-Chemie × COLOURLOCK staat op pH 5 tot 5,5, dus op de waarde van het leer zelf, en komt als schuim uit de schuimdispenser. Lederzentrum, de fabrikant erachter, zegt het in de eigen instructievideo glashelder: mild en sterk zijn twee recepten, geen twee concentraties.

GYEON gaat dezelfde weg met een ander doel voor ogen. De GYEON Q²M LeatherCleaner Natural Lederreiniger (Mild) 500 ml is pH-neutraal en laat olie en verzorgende stoffen bewust weg, zodat het leer daarna fabrieksmat blijft en een coating aanneemt. De GYEON Q²M LeatherCleaner Strong Lederreiniger (Stark) 500 ml staat op het etiket als pre-coating cleaner: hogere tensiden- en oplosmiddelconcentratie, bedoeld voor verwaarloosd leer vóór een nieuwe coating, niet voor de maandelijkse ronde.

De derde bouwvorm is het concentraat. De COLOURLOCK "Pol Star" 1000 ml / 1 Liter heeft pH 7 en gaat voor leer 1:20 met water, voor textiel en alcantara 1:10. Eén liter levert zo ruim elf liter gebruiksklare oplossing. Te sterk aangezet laat hij witte randen achter op glad leer, en dat is de fout die met concentraten het vaakst gemaakt wordt.

Op het etiket herken je de bouwvorm aan drie dingen: pH-waarde, verdunning en toepassing. Staat er een pH-balk bij 5 tot 7 en geen verdunning, dan heb je een kant-en-klare reiniger. Staat er wel een verdunning, dan is het een concentraat. Staat er „pre-coating" of „sterk" bij, dan hoort die fles in de tweede stap en niet in je routine.

De vervuiling kiest de reiniger, niet de stoel

Vers huidvet en zweet gaan eraf met mild, ingebakken zonnebrand vraagt borstel en geduld, spijkerblauw vraagt meestal sterk, en wat daarna nog zit is een klus voor oplosmiddel of herkleuren.

Huidvet bestaat uit triglyceriden en squaleen en hardt onder de zon uit tot die vettige glans die elk stuur na twee zomers laat zien. Milde tensiden emulgeren dat, een spons is genoeg. Zweetzouten kristalliseren in de nerf en zijn wateroplosbaar, het lichte zuur van de milde reiniger haalt ze eruit.

Zonnebrand is de hardnekkigste zomerrest. De minerale filters titaandioxide en zinkoxide blijven als witte sluier in de dalen van de nerf liggen, en de emulgatoren uit de crème plakken ze aan de toplaag vast. Bij 70 °C stoeltemperatuur in een zomerauto bakt dat vast. Vers gaat het er met mild en een borstel af, ingebakken vraagt het de sterke receptuur, waarvan het oplosmiddelaandeel die hechting losweekt.

Spijkerblauw is indigo, een kuipverfstof die alleen fysiek in het katoen zit en zich bij wrijving, warmte en vocht laagje voor laagje op licht leer afzet. Binnen de eerste 24 uur pak je dat met mild aan, daarna met sterk. Wie „lederreiniger auto" googelt en crèmekleurig leer met een blauwe bestuurderszijwang heeft, heeft de sterke fles nodig. Wat ook die niet pakt, zit ín de toplaag, en dan helpt geen reiniger meer maar kleur.

Twee zomerresten vallen buiten het patroon. Nicotine ligt als gele, plakkerige film op alles en is wateroplosbaar, een milde reiniger en een nevelvochtige doek halen dat weg. Handcrème en siliconen uit verzorgingsdoekjes maken het leer juist glad en glimmend, en mild rolt die er niet af. Hier is de sterke receptuur met oplosmiddelaandeel de juiste keuze, ook al ziet het leer er op het eerste oog schoon uit.

Vóór elke stap komt de testplek op een verdekte plaats, onder de zijwang van de stoel of achter op de hoofdsteun. Kleurt je witte doek mee in de leerkleur, dan is de toplaag beschadigd, en dan houdt het op met vocht, hoe mild ook.

Schuim gaat op de borstel, niet op de stoel

De reiniger gaat nooit rechtstreeks op het leer maar als schuim op borstel of pad, je werkt hem naad voor naad in kleine cirkels in, neemt hem na 30 tot 60 seconden af met een nevelvochtige doek en laat het leer 20 tot 30 minuten uitdampen.

De reden voor schuim is water. De toplaag is dicht, de naden, de perforaties van geklimatiseerde stoelen en elke plooi zijn dat niet. Vloeibare reiniger loopt daarin, het collageen eronder zuigt zich vol en trekt bij het drogen samen. Schuim houdt de tensiden waar het vuil ligt en brengt nauwelijks water mee. Daarom spuit je de GYEON in de borstel en niet op de stoel, en daarom zit er op de COLOURLOCK een schuimdispenser.

Voordat het eerste schuim valt, zuig je de naden en perforaties uit, anders wrijft de borstel zandkorrels over de toplaag. Daarna werk je in vlakken van naad tot naad, één zitting, één zijwang, één rugleuning, en neem je elk vlak af voordat je aan het volgende begint. Zo blijft de inwerktijd overal gelijk en zie je aan de witte doek meteen welk vlak nog vuil afgeeft.

De borstel is de GYEON Q²M LeatherBrush Lederbürste 1 Stück, zachte paardenhaarharen in een houten greep die het schuim de nerf in dragen en de zonnebrand uit de dalen tillen. Druk hoef je niet te geven, de haren en de tensiden doen het werk. Harde huishoudborstels en melaminesponzen zijn taboe. Zo'n vuilgum werkt als heel fijn schuurpapier en haalt de toplaag eraf, de stoel ziet er daarna schoon uit en ligt onbeschermd.

Hoe je hardheid en geleiding van de haren kiest, lees je in Lederborstel goed gebruiken. Afnemen doe je met een kortpolige microvezeldoek die alleen nevelvochtig is, zodat hij het losgemaakte vuil opneemt in plaats van uitsmeert, en daarna gaat er een droge doek overheen. De reiniger mag nooit indrogen, anders bindt het vuil opnieuw. Ongeveer 100 ml is bij de GYEON genoeg voor een compleet interieur.

En dan de pauze: 20 tot 30 minuten uitdampen op kamertemperatuur voordat verzorging of bescherming op het leer komt. De eerste stoel kost meer tijd dan je denkt, dat hoort erbij en vanaf de tweede gaat het sneller. Het weekend blijft volgens de huidige verwachting droog, dus de deuren kunnen open blijven staan terwijl het leer uitdampt.

Vier reinigers en één borstel dekken elke stap af

Voor de najaarsreset heb je geen kast vol flessen nodig, maar een milde reiniger voor de routine, een sterke voor het uitzonderingsgeval, een concentraat voor textiel en alcantara daartussen en een zachte borstel.

De meestverkochte lederreiniger bij ons is de COLOURLOCK "Leather Cleaner" (Mild). Hij past op elk gepigmenteerd glad leer, komt kant-en-klaar uit de fles en is de reiniger voor de ronde om de één tot vier weken. Wie het interieur in plaats daarvan met de Q²M LeatherCleaner Natural doet, merkt het verschil vooral aan de finish: de GYEON laat het leer zonder enige glans achter, omdat er niets verzorgends in zit. Dat is de bedoeling, want daarna komt de bescherming.

De Q²M LeatherCleaner Strong is de uitzonderingsfles. Na de zomer op licht leer met spijkerblauw en zonnebrand is hij de juiste tweede stap, altijd met testplek, altijd met borstel, altijd met bescherming erna, want hij laat het oppervlak bewust kaal achter.

De COLOURLOCK "Pol Star" is onze tip als leer niet het enige vlak is. Een alcantara stuur, stoffen stoelen achterin, hemelbekleding en leer in één auto pak je met één concentraat in twee verdunningen aan, 1:10 voor textiel, 1:20 voor leer. De Q²M LeatherBrush hoort bij alle vier. Alles bij elkaar vind je in de rubriek Lederreiniger, de verzorging voor daarna in de rubriek Lederverzorging.

Over de hoeveelheid: met ongeveer 100 ml per auto is de fles van 500 ml van de GYEON goed voor zo'n vijf complete interieurs, dus voor de najaarsreset en de winterroutine erbij. De liter COLOURLOCK "Leather Cleaner" (Mild) is de maat voor wie twee auto's onderhoudt of om de week aan de slag wil. Eén liter COLOURLOCK "Pol Star" levert elf liter gebruiksklare oplossing, meer dan een seizoen textiel en leer.

Huidvet vraagt mild, spijkerblauw vraagt sterk, zonnebrand vraagt geduld

Is het leer alleen dof en licht vettig, dan pak je mild en een spons. Zit er een grijze sluier in de nerf, dan pak je mild en de borstel, en bij de tweede ronde sterk. Is licht leer blauw, dan pak je sterk en de borstel.

Heeft de auto na de zomervakantie zonnebrand op deurpaneel en stoel, dan is de volgorde mild plus borstel, drogen, controle bij daglicht, en pas daarna sterk op de resten. Glimt het stuur vettig, dan is dat huidvet, mild is genoeg en de borstel helpt bij de naden. Ontbreekt er na twee rondes sterk nog kleur, dan is het geen vervuiling meer maar schade in de toplaag.

Hoe vaak? De milde ronde om de één tot vier weken, afhankelijk van hoeveel de auto rijdt en of er kinderen, honden of zonnebrand meegaan. De reset met borstel één keer na de zomer en één keer na de winter, als strooizout en winterjassen hun sporen hebben achtergelaten. Sterk alleen als de milde ronde na het drogen zichtbaar iets laat liggen, en daarna altijd bescherming, want de sterke receptuur neemt ook de laatste verzorging mee.

Het antwoord op de vraag „lederreiniger auto, mild of sterk" luidt daarmee: mild als standaard, sterk als gereedschap voor een bepaald soort vuil, nooit als upgrade. In beide gevallen komt er na de reiniger bescherming, want schoon leer verliest in het stookseizoen bij onder de 30 % luchtvochtigheid in de auto sneller vocht dan leer dat nog onder zijn vetfilm ligt.

Jaspers praktijktip: De vraag die ik over lederreinigers het vaakst terugkrijg gaat niet over de sterkte, maar over de verdunning. Een week geleden had iemand de COLOURLOCK "Leather Cleaner" (Mild) aangezet alsof het een concentraat was en stond te kijken dat de bestuurderszijwang dof bleef. Die reiniger is kant-en-klaar, verdund wordt alleen de COLOURLOCK "Pol Star". En bij leerbescherming zie ik ruim 7 procent retouren, bijna altijd omdat het op ongereinigd leer ging en vlekkerig werd. Eerst reinigen, 30 minuten wachten, dan beschermen.